Tien jaar geleden kreeg het bekende Zentrum für Kunst und Medientechnologie (ZKM) uit Karlsruhe een onderkomen in het indrukwekkende industriële Hallenbau A. De viering van dat decennium wordt gekaderd in de toekomst van de mediatechnologie, het tijdperk van de user-generated-content. Rond dat thema kadert de tentoonstelling ‘YOU_ser – Das Jahrhundert des Konsumenten’, die tot eind volgend jaar loopt.

“In deze tentoonstelling staat de bezoeker zelf in het middelpunt,” benadrukt curator Peter Weibel. “Hij is niet alleen bezoeker, maar ook curator en onderwerp van de geëxposeerde werken. Joseph Beuys verkondigde al in 1970 dat iedere mens een kunstenaar is. Bijna
veertig jaar later komt dat in het tijdperk van het Web 2.0 en de user-generated-content nadrukkelijker dan ooit naar voor.”

Zo kan de bezoeker zelfgemaakte video’s met Bluetooth-technologie een onderdeel laten vormen van een video-installatie of kan hij met een digitaal Mozart-orgel zelf een wals componeren en het werk vervolgens op een mp3-speler te zetten, maar vooral dingen oppikken uit het brede pakket van de meest uiteenlopende mediatechnieken. Op die manier wordt de gewone museumbezoeker in het ZKM volgens Peter Weibel zelf een multimedia-kunstenaar.

Op het internet bieden portalen zoals Flickr, Youtube, MySpace of virtuele werelden zoals Second Life en weblogs een nieuwe gestructureerde ruimte voor de creatieve uitingen van miljoenen mensen. “Creativiteit is niet langer het monopolie van kunstenaars,” aldus de curator. “De gebruiker levert of genereert zelf de inhoud of stelt die samen. Hij wordt zelf de producent en programmamaker en daarmee concurrent van telvisie, radio en kranten, de traditionele mediamonopolies.”

De deelname van het publiek betekent ook de emancipatie van de consument. “Deze transformatie geldt niet alleen voor het wereldwijde internet, maar ook voor het museum,” stipt de curator nog aan. Niet iedereen staat volgens de curator echter al zover. “De bezoeker kan hier soms daadwerkelijk kunstwerken fysiek uitkiezen en daarmee zijn eigen tentoonstelling uitbouwen. De verzekeringsmaatschappijen weigerden die werken te dekken. Gelukkig dat verzekeraars niet bepalen wat kunst is.”

Meer informatie over de tentoonstelling is te verkrijgen op de websites www.zkm.de en www.zkm.de/you.

Het Kunstencentrum Vooruit lanceert samen met universitaire wereld een nieuwe website. Die moet een soort MySpace worden voor de cultuurliefhebbers. Volgens de initiatiefnemers is het project Virtual Arts Center for the Future een proefproject voor de hele cultuurwereld. Volgens de krant De Tijd zijn de kunstwereld en het Web 2.0 beide een vrijplaats voor zelfexpressie, maar tot nu toe elkaar in België nog niet gevonden te hebben.

Het voorbije jaar betekende de doorbraak van Web 2.0, een reeks interactieve webapplicaties en nieuwe onlinediensten waarbij het sociale aspect van samenwerken, delen en netwerken centraal staat. Bekende voorbeelden zijn MySpace, Google Maps, YouTube, Wikipedia en de fotodienst Flickr. “De term ontstond in 2004 als reactie op het pessimisme na het uiteenspatten van de dotcomzeepbel,” aldus de krant.

Web 2.0 en de kunstwereld hebben volgens De Tijd één ding gemeen. “Beide zijn een vrijplaats voor zelfexpressie,” wordt er opgemerkt. “Toch hebben ze elkaar in België nog niet echt gevonden. De AB begon vorig jaar met concertregistraties op het virtuele platform AB2, maar daarop zijn om auteursrechtelijke redenen vooral optredens van Belgische groepen te zien. AB2 leeft nog niet bij het gros van de muziekliefhebbers.”

Het Kunstencentrum Vooruit nam echter contact op met Interdisciplinair Instituut voor BreedBand Technologie (IBBT), een onderzoeksgroep van veertien partners die werken rond informatie- en communicatietechnologieën en intensief onderzoek uitvoerde naar de haalbaarheid van een virtueel kunstencentrum in België. Het IBBT stelt dat de stap van de culturele sector naar Web 2.0 onvermijdelijk wordt.

“Het geweldige aan Web 2.0 is dat men niet langer een techneut moet zijn om zich op het web uit drukken,” aldus IBBT-onderzoeker Kristof Michiels. “Iedereen kan een foto uploaden op een weblog of een tekstje versturen. Het is gebruiksvriendelijk en het geeft de gebruikers een enorme vrijheid. Er is dan ook een verschuiving aan de gang. Cultuurhuizen zijn niet langer gatekeepers die voor het publiek beslissen wat goed was en wat niet.”

De nieuwe website van Vooruit wordt een soort MySpace voor de virtuele cultuurliefhebber. Bezoekers kunnen er commentaar, foto’s en artikels beheren in een virtueel plakboek. Leden van Vooruitcommunity zullen daarnaast elkaar tips kunnen geven over lopende of toekomstige voorstellingen of concerten. Geslaagde buitenlandse voorbeelden zijn Tate Modern in Londen en het Victorian & Albert Museum.